26 Dingen Om Te Doen In Pristina

Kosovo, Stadsgidsen

Pristina is de hoofdstad van Kosovo en met ruim 200.000 inwoners ook de grootste stad van het land. Alhoewel de stad op het eerste gezicht misschien druk, chaotisch en grauw aandoet en het er lang niet zo schilderachtig uitziet als bijvoorbeeld in Prizren of Pejë is het wel een interessante stad waar vanalles te doen is.

Het is dus niet de mooiste stad van Kosovo, maar als hoofdstad heeft Pristina wel de meest cosmopolitische uitstraling met een internationale vibe. Het is zeker de moeite om de stad een kans te geven en je kunt je hier met gemakt twee of meer dagen vermaken als je alles wilt zien.

In deze stadgids nemen we je mee langs de belangrijkste bezienswaardigheden van Pristina en geven we tips wat je nog meer kunt doen in en rond de stad.

Moeder Teresa Boulevard in Pristina

1. Moeder Teresa Boulevard

De Moeder Teresa Boulevard is de centrale autovrije zone van de stad en dé plek om de gezelligheid op te zoek. Het barst hier van de cafés en restaurants met gezellige terrassen, er zijn verschillende winkels en een aantal noemenswaardige gebouwen en standbeelden te vinden.

Vooral ’s avonds is het hier vaak druk, want de 700-meter-lange boulevard is de favoriete plek van de lokale bevolking om in de vrije tijd een wandeling te maken en te socializen.

Standbeeld van Ibrahim Rugova in Pristina

Aan de noordkant van de Moeder Teresa Boulevard staan enkele overheidsgebouwen, waar zich ook het parlement van Kosovo bevindt. Hier staat ook een groot standbeeld van Ibrahim Rugova (1944-2006), de voormalige leider en president van Kosovo die zich op diplomatieke wijze inzette voor de onafhankelijkheid van het land.

Voormalig Hotel Union in Pristina

Even verderop staat het gebouw van het voormalige Hotel Union dat een kenmerkend voorbeeld vormt van de politieke en sociale verdeeldheid in de geschiedenis van de stad. In 1927 opende het de deuren als Hotel Nacional, maar het hotel werd later vernoemd naar de Albanese nationale held Skanderbeg. Na de Tweede Wereldoorlog werd de naam veranderd in Nova Yugoslavia (Nieuw Joegoslavië) en later Hotel Union.

Nationaal Theater van Kososvo in Pristina

Naast dit gebouw dat je als Neo-Renaissance en Art Nouveau zou kunnen bestempelen staat het Nationaal Theater (Teatri Kombëtar) dat juist weer een sobere, socialistische stijl heeft.

Ruiterstandbeeld van Gjergj Kastrioti 'Skanderbeg' in Pristina
Moeder Teresa Monument in Pristina

Tegenover beide gebouwen staat een ruiterstandbeeld van Gjerj Kastrioti, oftewel Skanderbeg, die de Albanezen in de 15e eeuw verenigde en ten strijde trok tegen de Ottomaanse bezetters.

Even verderop staat een standbeeld van Moeder Teresa (Nenë Terezë), de Albanese heilige van wie je in zo’n beetje iedere stad wel een monument tegenkomt.

NAVO KFOR Monument in Pristina
Monument van Zahir Pajaziti in Kosovo

Iets verderop naar het zuiden staat ook een NAVO-monument, ter ere van de militairen van de NAVO-vredesmacht KFOR die kun leven verloren bij het beschermen van Kosovo sinds de oorlog van 1999.

Op het plein aan de zuidkant van de boulevard staat een standbeeld van Zahir Pajaziti, de eerste kommandant van het Kosovaarse Bevrijdingsleger (UÇK), de guerrilla-beweging die eind jaren ’90 tegen het Servische leger vocht voor de onafhankelijkheid van Kosovo.

Moeder Teresa Kathedraal in Pristina

2. Moeder Teresa Kathedraal

In het verlengde van de boulevard ligt de straat genaamd George Bush, een eerbetoon aan de voormalige Amerikaanse president George W. Bush Jr. voor zijn steun bij de onafhankelijkheid van Kosovo.

In deze straat kan je de enorme Moeder Teresa Kathedraal niet ontgaan. De twee 70-meter-hoge kloktorens domineren namelijk de skyline en maken deze rooms-katholieke kathedraal één van belangrijkste herkenningspunten van de stad.

Moeder Teresa Kathedraal in Pristina
Glas-in-lood-ramen in de Moeder Teresa Kathedraal in Pristina

Een lange historie heeft de kerk overigens niet, want de bouw ervan begon pas in 2007. De kerk werd ingewijd op 5 September 2010, precies 10 jaar na de dood van Moeder Teresa.

Obelisk op het Adem Jashari Plein in Pristina

3. Adem Jashari Plein

Achter de overheidsgebouwen ten noorden van de Moeder Teresa Boulevard ligt het Adem Jashari Plein met een enorme 25-meter-hoge obelisk. Dit monument is in 1961 gebouwd ter herdenking aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.

Bronzen beelden van het herdenkingsmonument van de Tweede Wereldoorlog in Pristina

De drie zuilen van de obelisk symbolizeren de drie nationaliteiten die destijds in Kosovo woonden: Albanezen, Serviërs en Montenegrijnen. Naast de zuil staat een ensemble van 8 bronzen figuren die verzetshelden moeten voorstellen.

In 2010 is het plein vernoemd naar Adem Jashari, één van de oprichters van het UÇK-guerrillaleger uit de jaren ’90.

Kosovo Museum in Pristina

4. Kosovo Museum

In een land waar zo kort geleden nog een oorlog werd uitgevoerd zou je je toch wel enigszins moeten verdiepen in de geschiedenis. Het Kosovo Museum in Pristina is dan ook een absolute must om te zien.

De geschiedenis van het land gaat natuurlijk veel verder terug dan de recente gebeurtenissen aangezien er in de prehistorie al mensen woonden.

Archeologische vondsten in het Kosovo Museum in Pristina

Het museum bestaat uit twee delen delen: een deel met archeologische vondsten en een deel over de recente geschiedenis. Het archeologische museum bevindt zich op de eerste etage en bestaat uit vondsten uit verschillende tijdperken. De collectie bestaat onder andere uit stenen, aardewerk, glaswerk en kunststukken.

Kosovo Museum in Pristina

De tweede etage van het museum staat in het teken van de recente geschiedenis, maar richt zich daarbij vooral op de Kosovo-oorlog en de onafhankelijkheidsstrijd. Zo zijn er voorwerpen uit de oorlog te zien, zoals wapens, kleding, vlaggen en andere militaire objecten.

Onafhankelijkheidverklaring in het Kosovo Museum in Pristina

Ook kun je de ondertekende onafhankelijkheidsverklaring zien, een collectie van persoonlijke spullen van president Ibrahim Rugova en foto’s van de oorlog en de nasleep sinds het ingrijpen van de NAVO.

Sultan Murad I Moskee in Pristina

5. Sultan Murat I Moskee

Pristina groeide tijdens de middeleeuwen onder Ottomaans bewind uit van een dorpje naar een grote stad. Ondanks dat de hoofdstad vooral aandoet als een moderne stad, zijn er wel degelijk nog historische gebouwen te vinden.

Vlak naast het museum staat bijvoorbeeld de Sultan Murad I Moskee, ook wel de Bazaar Moskee genoemd. Het was de eerste moskee die in de stad gebouwd werd nadat de Ottomanen de stad veroverden in 1389 en was een symbool van de overwinning. De moskee wordt beschouwd als het oudste nog bestaande gebouw van Pristina.

National Gallery of Kosovo in Pristina

6. National Gallery Of Kosovo

Kunstliefhebbers kunnen gratis een bezoekje brengen aan de National Gallery of Kosovo (Galeria Kombetarë e Kosovës), dat is gevestigd in een voormalige legerbarak uit 1935, tegenwoordig het terrein van de Universiteit van Pristina.

Het kunstmuseum werkt samen met verschillende andere musea en organiseert zodoende wisselende exposities van Kosovaarse en buitenlandse kunstenaars.

Nationale Bibliotheek van de Universiteit van Kosovo in Pristina

7. Nationale Bibliotheek Van De Universiteit Van Kosovo

Tegenover de kunstgallerij staat het markante gebouw van Nationale Bibliotheek van Kosovo, de bibliotheek van de Universiteit van Pristina. Deze opvallende verschijning is in 1982 gebouwd naar het ontwerp van de Kroatische architect Andrija Mutnjaković.

Het brutalistische gebouw bestaat uit kubusvormige blokken van verschillende formaten, waarover een soort metalen visnet is gespannen. Op het dak zijn 99 grote en kleinere koepels te zien die daglicht naar binnen laten. Het gebouw heeft een totale oppervlakte van 16,500 vierkante meter.

Servisch-Orthodoxe Kathedraal in Pristina

8. Kathedraal Van Christus De Verlosser

Naast het universiteitscomplex staat de Servisch-Orthodoxe Kathedraal van Christus de Verlosser,  waarvan de geschiedenis typerend is voor de politieke situatie van de afgelopen decennia.

Aanvankelijk zou de campus van de Universiteit van Pristina vrij zijn van religieuze symbolen toen Kosovo nog een autonome provincie van Servië was. Toen de Servische president Slobodan Milošević de autonome status van Kosovo in 1989 introk werd onder druk van Belgrado een stukje land van de campus aan de Servisch-Orthodoxe kerk gegeven.

Als onderdeel van een serviseringsplan voor Kosovo werd in 1992 begonnen aan de bouw van de kerk die in 1999 af had moeten zijn. Door de alsmaar groter wordende onrust en daaropvolgende oorlog kwam de bouw stil te liggen. De Servische macht werd uiteindelijk ingeperkt toen de NAVO Kosovo in 1999 te hulp schoot en sindsdien ligt de onafgebouwde kerk er verlaten bij.

Jashar Pasja Moskee in Pristina

9. Jashar Pasja Moskee

Naast het Kosovo Museum staat de Jashar Pasja Moskee. Deze moskee is in 1834 door de burgemeester van Skopje, Jashar Mehmed Pasja gebouwd. Volgens historische documenten stond hier overigens in de 15e eeuw al een moskee, dus wellicht is deze in de 19e eeuw heropgebouwd in de huidige stijl.

Interieur van de Jashar Pasja Moskee in Pristina

De moskee is dan ook één van de oudste van de stad. Van binnen is de tempel in prachtige kleuren beschilderd met allerlei verschillende motieven.

Keizersmoskee in Pristina

10. Keizersmoskee

Verderop in dezelfde straat staat de Keizersmoskee die in 1461 door Sultan Mehmed II, beter bekend als Mehmed de Veroveraar, is gebouwd. Vanwege zijn historische en architectonische waarde wordt de moskee beschouwd als één van de belangrijkste islamitische monumenten van de Balkan.

Decoraties op het voorportaal van de Keizersmoskee in Pristina

Tegen het einde van de 17e eeuw, toen de regio het decor vormde van diverse veldslagen tussen de Oostenrijkers en de Ottomanen, werd de moskee tijdelijk als katholieke kerk gebruikt.

Naast de Keizersmoskee staat ook de 26-meter-hoge Kloktoren van Pristina. De toren is in de 19e eeuw door Jashar Pasja gebouwd zodat de handelaren en winkeliers op de bazaar hun zaak op tijd konden sluiten om te bidden.

Etnografisch Museum van Pristina

11. Etnografisch Museum Van Pristina

Vlakbij kun je ook het Etnografisch Museum van Pristina bezoeken, dat een beetje ligt weggestopt in de wijk. Dit museum is gevestigd in een typisch Ottomaanse huis uit de 18e eeuw, waar de welgestelde Emin Gjikolli en zijn familie woonden.

Het museum is niet zo groot, maar wel leuk om even te zien om een indruk te krijgen hoe men vroeger leefde. Diverse kamers zijn ingericht met traditionele meubels, decoraties, en allerhande spullen van vroeger.

12. Bazaar Van Pristina

Vlakbij vind je de Bazaar van Pristina, ook wel de Groene Markt genoemd. Deze bazaar bestaat uit allerlei kleine winkeljes, een talloze kraampjes die zeer uiteenlopende waren aanbieden.

Naast groenten en fruit zie je namelijk ook allerlei andere alledaagse spullen, zoals kleding, schoenen, sierraden, serviesgoed, keukengerij, lederwaren, bloemen, en gereedschap, maar ook antiek en souvenirs.

Ook als je niets nodig hebt is het leuk om hier een keer doorheen te slenteren om een andere kant van de moderne stad te zien.

Newborn Monument in Pristina

13. Newborn Monument

Als er een uitgelezen plek is om een selfie te maken, dan is het wel bij het bekende Newborn Monument. Deze enorme koeienletters van 3 meter hoog zijn hier neergezet op 17 februari 2008, de dag waarop Kosovo zich onafhankelijk verklaarde van Servië.

‘Newborn’ staat voor de geboorte van het nieuwe land, een nieuwe start waar men lang naar heeft gehunkerd, en voor een modern, trendy land. Aanvankelijk was het monument geel en blauw, de kleuren van de Kosovaarse vlag, maar ieder jaar worden de letters opnieuw beschilderd met een nieuw thema.

Paleis van Jeugd en Sport in Pristina
Fadil Vokrri Stadion in Pristina

Het monument staat voor het Paleis van Jeugd en Sport (Pallati i Rinisë dhe Sporteve), een brutalistisch sportcomplex uit de jaren ’70. Daarnaast staat het Fadil Vokrri Stadion van voetbalclub FC Prishtina en het Kosovaarse nationale team.

Heroinat Monument in Pristina

14. Heroinat Monument

Tegenover het Newborn Monument, aan de overkant van de straat staat het Heroinat Monument, een eerbetoon aan alle etnisch Albanese vrouwen die zich hebben ingezet tijdens de oorlog van 1998-1999. Het monument is gemaakt van medailles die samen een reliëf vormen in de vorm van het gezicht van een vrouw.

Heroinat Monument in Pristina

Er zit echter ook een dubbele betekenis in het kunstwerk, want voor het ontwerp zijn er niet voor niets 20.145 medailles gebruikt. Iedere medaille staat namelijk voor een vrouw die tijdens de oorlog slachtoffer is geworden van verkrachting.

Bill Clinton Monument in Pristina

15. Bill Clinton Monument

Een andere held die in Kosovo werkelijk op handen en voeten wordt gedragen is de voormalige Amerikaanse president Bill Clinton. Toen de Kosovo-oorlog escaleerde besloot de president om in te grijpen door Servische doelen te bombarderen en vormde hij een alliantie om de etnische Albanezen in Kosovo te beschermen.

Als dankbetuiging is de Bill Clinton Boulevard (Bulevardi Bill Klinton) naar hem vernoemd en is langs deze belangrijke verkeersader een standbeeld van de Amerikaan geplaatst.

Buste van oud-senator Bob Dole in Pristina

Zo’n 250 meter daar vandaan staat langs dezelfde boulevard ook een standbeeld van Bob Dole, de Amerikaanse oud-senator die al sinds zijn bezoek aan Kosovo in 1990 aandacht vroeg voor de rechten van de Albanese bevolking in Kosovo.

House of Independence in Pristina

16. House Of Independence

Het House of Independence is het allerbeste museum om te bezoeken als je de geschiedenis van Kosovo echt goed wilt begrijpen. Daar waar het Kosovo Museum vooral bestaat uit historische objecten met weinig uitleg en context, wordt je in het House of Independence juist meegenomen door de hele geschiedenis aan de hand van duidelijke teksten en foto’s.

House of Independence Museum in Pristina

Uiteraard is er veel aandacht voor de recente geschiedenis, zoals de aanleiding van de oorlog, de gruwelijkheden en de nasleep, maar het verhaal begint bij de geschiedenis van de verschillende volkeren in de regio en neemt je door de eeuwen heen mee langs de belangrijkste gebeurtenissen die vooraf gingen aan de recentere ontwikkelingen.

Toegegeven, het verhaal is wel een klein beetje gekleurd, want wie de oorlog wint bepaalt wat er in de geschiedenisboeken komt, maar het is wel heel interessant om te lezen en de huidige situatie in het land beter te begrijpen.

17. Museum Of Political Prisoners

Een andere interessante en en zeker ook aangrijpende plek om je te verdiepen in de gruwelijkheden van de 20e eeuw is het Museum of Political Prisoners. Dit museum is gevestigd in een voormalige gevangenis uit het na-oorlogse Joegoslavië waar politieke gevangen werden opgesloten, gemarteld en verhoord.

Monument op het Martelarenkerkhof in Pristina

18. Martelarenkerkhof En Het Graf van Ibrahim Rugova

Mocht je tijd over hebben in Pristina, dan zou je een wandeling kunnen maken naar het Martelarenkerkhof in de wijk Velanija. Hier staat een typsch Joegoslavisch ‘spomenik’, een groot betonnen monument ter ere van de martelaren die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gestorven.

Uitzicht over Pristina vanaf het Martelarenkerkhof
Graf van Ibrahim Rugova in Pristina

Het monument ligt op een heuvel vanwaar je een uitzicht hebt over de stad. Vlak achter het monument kun je ook het graf bekijken van Ibrahim Rugova, de eerste president van Kosovo.

Zwembad in het Gërmia Park in Pristina

19. Gërmia Park

Ook rondom Pristina is van alles te doen en zo zit je al binnen no time in de prachtige natuur van het Gërmia Park. Dit heuvelachtige natuurgebied ligt pal naast de stad en is gemakkelijk met de bus of auto te bereiken.

Wandelpad in het Gërmia Park in Pristina

Er zijn verschillende gemarkeerde wandelroutes die je door de prachtige bossen kunt maken er zijn verschillende restaurants en er is zelfs een meertje met alle faciliteiten van een compleet aquapark.

20. Gračanica Klooster

Op zo’n 8 kilometer ten zuiden van Pristina kun je het Gračanica Klooster bezoeken. Dit Servisch-Orthodoxe klooster is in 1321 door de Servische koning Stefan Milutin gebouwd op de ruïnes van een eerdere kerk.

Fresco schilderingen in de kerk van het Gračanica Klooster

Het monument staat op de lijst van UNESCO Werelderfgoed, samen met drie andere monumenten die samen het ensemble ‘Middeleeuwse Monumenten van Kosovo’ vormen. Van het oorspronkelijke klooster is alleen de kerk bewaard gebleven. Van binnen kun je prachtige fresco schilderingen zien die in verschillende periodes zijn aangebracht.

21. Archeologisch Park Van Ulpiana

Even buiten Gračanica kun je ook het archeologische park van Ulpiana bezoeken. Alhowel uit de ruïnes niet veel meer is op te maken dan de contouren van de voormalige gebouwen is het wel een belangrijke historische plek.

Ulpiana was namelijk de Romeinse stad die de voorloper van Pristina was. De stad werd in de eerste eeuw gesticht op de plek van een eerdere Dardaanse nederzetting. Ulpiana kende zijn hoogtijdagen in de 3e en 4e eeuw en werd zelfs het bisschoppelijke centrum van het Koninkrijk Dardanië.

Nadat Ulpiana geteisterd werd door aarbevingen en plunderingen bouwde keizer Justianus I de stad weer opnieuw op, maar de stad werd uiteindelijk tijdens een Slavische inval tot de grond toe afgebrand.

22. Bear Sanctuary Pristina

Een andere leuke bestemming voor een dagtripje is het Bear Sanctuary Pristina, dat op ongeveer een half uur rijden buiten de stad ligt. Dit opvangcentrum voor beren is in 2013 opgericht en is sindsdien een populaire attractie geworden.

In 2010 werd er in Kosovo een verbod ingevoerd op het houden van beren en dus ontstond er een noodzaak voor een opvangcentrum. Tot die tijd was het dus nog toegestaan om privé beren te houden of als attractie uit te buiten. Deze beren werden meestal op jonge leeftijd in het wild bij hun moeder weggehaald en onder embarmelijke omstandigheden in te kleine kooien gehouden.

In het bosrijke park hebben de getraumatiseerde beren een ruim buitenverblijf waar ze goed worden verzorgd.

23. Kasteel Van Novo Brdo

Eventueel kun je het opvangcentrum combineren met een bezoek aan het iets verderop gelegen Novo Brdo, ook wel Novoberdë geboemd. Hier kun je het middeleeuwse Kasteel van Novo Brdo bezoeken.

Dit kasteel is in de 13e eeuw gebouwd door de Servisch koning Milutin, die ook het Gračanica Klooster bouwde. Alhoewel het kasteel al jaren is gesloten voor een renovatie, kun je er wel omheen lopen en de ruïnes bekijken. Vanaf de berg van het kasteel heb je bovendien een prachtig uitzicht.

Ruïnes van de Kerk van Stin Nicolaas in Novo Brdo

Vlakbij het kasteel kun je ook nog de oude Osman Effendi Moskee en de ruïnes van de Kerk van Sint Nicolaas bekijken.

Gadima Grot in Kosovo

24. Gadima Grot

Nog een tip voor een uitstapje is een bezoek aan de Gadima Grot, wat letterlijk Marmeren Grot betekent. De grot is in het tertiaire tijdperk ontstaan, maar werd pas in 1966 per toeval ontdekt door iemand die aan het tuinieren was.

De grot ligt op ongeveer een half uur rijden ten zuiden van Pristina en kan zowel met als zonder een gids worden bezocht. Met een totale lengte van 1.260 meter is het de langste groot van Kosovo.

Kasteel van Harilaq in Kosovo

25. Kasteel Van Harilaq

Vlakbij het vliegveld ten westen van Pristina ligt nog een archeologische opgraving, namelijk die van het Kasteel van Harlilaq. Dit kasteel dateert uit de 4e tot 6e eeuw en hoewel er niet veel van over is dan een paar muren en de contouren van enkele gebouwen heeft het wel een mooie ligging op een heuvel.

Vanaf de parkeerplaats klim je via een lange trap en een kort bospaadje naar de restanten van het kasteel. Vanaf de kasteelmuren heb je een prachtig uitzicht over de omgeving en kun je vliegtuigen zien landen en opstijgen vanaf het nabijgelegen vliegveld van Pristina.

 

Gazimestan Monument in Pristina

26. Gazimestan Monument

Tot slot kun je ten noorden van Pristina nog een stop maken bij het Gazimestan Monument, bijvoorbeeld op weg naar Vushtrri of Mitrovica. Deze stenen toren is in 1953 gebouwd als herdenkingsmonument van de Slag om Kosovo die hier in 1389 plaatsvond.

Tijdens deze veldslag, die ook wel de Slag op het Merelveld wordt genoemd, nam het Servische leger onder leiding van Koning Lazar het op tegen de Ottomanen. De naam Gazimestan is een samenvoeging van het Arabische woord ghazi (krijger) en het Servische woord mesto (plaats).

Tijdens een herdenkingsbijeenkomst op 28 juni 1989, precies 600 jaar na de veldslag, gaf de Joegoslavische president Slobodan Milošević hier zijn beruchte Gazimestan toespraak. Voor een miljoenenpubliek sprak Milošević in een nationalistisch betoog voor het eerst over een mogelijke legerinzet. De speech wordt daarom door velen gezien als het startschot van de Balkan-oorlogen van de jaren ’90 en het uiteenvallen van Joegoslavië.

Het monument is dus een bijzondere historische plek, maar stelt op zich niet heel veel voor. Je kunt wel de toren beklimmen voor het uitzicht op de omgeving.