Ontdek Mitrovica: De Kosovaarse Stad Met Twee Gezichten

Kosovo, Stadsgidsen

Mitrovica is een stad in het noorden van Kosovo en vormt het belangrijkste epicentrum van het Albanees-Servische conflict van Kosovo. De stad wordt dan ook letterlijk door de Ibar rivier opgesplits in een Servisch en een Albanees deel. De stad wordt overigens ook wel Kosovaars Mitrovica genoemd, om verwarring te voorkomen met de stad Sremska Mitrovica in Servië.

Ondanks dat het niet de mooiste stad is en er niet heel veel bezienswaardigheden zijn is het juíst wel een interessante stad om de politieke en culturele situatie van Kosovo beter te begrijpen.

Toch wordt de stad door veel mensen vermeden en dat is eigenlijk zonde. Is het er dan wel veilig? Waar moet je op letten? Is het wel de moeite en wat is er te doen? Op al deze vragen geven we antwoord in deze stadsgids van Mitrovica.

Ligt Mitrovica In Kosovo of Servië?

Mitrovica ligt in Kosovo, maar ondanks dat Kosovo zich in 2008 onafhankelijk verklaarde, ziet Servië dit nog steeds als een provincie van het land. Ondanks dat meer dan 100 landen, waaronder Nederland en België, Kosovo als onafhankelijk land erkennen, zijn er ook nog talloze landen, waaronder dus Servië, die dat niet doen.

Het hangt er dus vanaf aan wie je het vraagt. De meeste etnische Serviërs in Mitrovica erkennen de onafhankelijkheid niet en daarom zie je in het noorden van de stad veel Servische vlaggen, kentekens en andere nationalistische symbolen.

Servische vlaggen in Noord Mitrovica

Foto’s van Albanese helden in Zuid Mitrovica

Monument van de Servische slagtoffers van de Kosovo-oorlog in Noord Mitrovica

Monument van de Servische slagtoffers van de Kosovo-oorlog in Noord Mitrovica

Standbeeld van Moeder Teresa in Mitrovica

Standbeeld van de Albanese Heilige Moeder Teresa in Zuid Mitrovica

De etnische Albanezen staan juist wel achter de onafhankelijkheid waar velen van hen lang voor gestreden hebben. Ten zuiden van de Ibar rivier zie je dan juist weer veel Kosovaarse en Albanese vlaggen en symbolen.

Dit maakt de kwestie juist zo ingewikkeld en Mitrovica is dan ook dé plek waar deze verdeeldheid zo duidelijk is te zien.

Is Het Veilig Om Mitrovica Te Bezoeken?

Mitrovica is stukken veiliger dan het misschien lijkt op basis van de politieke situatie. Als je er rondloopt zul je ook zien dat de mensen ook gewoon bezig zijn met hun dagelijkse rompslomp en het straatbeeld ziet er ook gewoon doodnormaal uit.

Sinds het ingrijpen van de NAVO-alliantie, waar Nederland ook deel van uitmaakt, tijdens de Kosovo-oorlog van 1998-1999, wordt de vrede in Kosovo bewaakt door de speciaal opgerichte Kosovo-Force (KFOR) van de NAVO en de UNMIK-vredesmacht van de Verenigde Naties. Daarnaast is Mitrovica vanwege de verdeeldheid van de bevolking ook bestuurlijk opgesplitst in de gemeenten Noord Mitrovica en Zuid Mitrovica om zo de vrede in de stad te bewaren.

Voor het laatste reisadvies voor Kosovo kun je altijd het beste de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken raadplegen.

Auto's van de politie en KFOR in Mitrovica

Waar Moet Je Op Letten Als Je Mitrovica Bezoekt?

Net als in ieder ander land, is het ook in Kosovo natuurlijk aan te raden om altijd respectvol te zijn ten opzichte van de lokale bevolking, hun cultuur, geloof, en andere gebruiken.

In Kosovo, en Mitrovica in het bijzonder, is het verstandig om discussies over de politieke situatie te vermijden omdat dit hier nog altijd heel gevoelig ligt.

Pas daarnaast ook op met in welke taal je mensen aanspreekt. Hoe leuk het ook is om wat woordjes in een vreemde taal te leren, kan het hier juist als beledigend of provocerend opgevat worden als je iemand in de verkeerde taal aanspreekt. Engels en Duits zijn wat dat betreft goede neutrale alternatieven.

Ook is het verstandig om zowel euro’s als Servische dinars op zak te hebben. Alhoewel de euro in Kosovo het officiële wettige betaalmiddels is, kun je op veel plekken in het Servische Noord Mitrovica alleen met dinars betalen.

Ben je van plan om met de auto naar Mitrovica te komen, lees dan ook onze tips over wat je allemaal moet weten over autorijden in Kosovo.

Wat Te Zien En Doen In Mitrovica

Uiteraard is het interessant om de verschillen te zien dus het Servische noorden en het Albanees-Kosovaarse zuiden van Mitrovica, maar de stad heeft ook een aantal bezienswaardigheden die de moeite waard zijn om te bekijken. Onze tips voor wat je zoal kunt zien en doen lees je hieronder.

Nieuwe Brug in Mitrovica

1. Nieuwe Brug

Normaal gesproken is een moderne brug natuurlijk niets bijzonders en al helemaal geen toeristische bezienswaardigheid. Wat de Nieuwe Brug in Mitrovica juist wél bijzonder maakt, is dat dit hét symbool is voor de etnische verdeeldheid van de stad.

Ibar rivier in Mitrovica

Deze brug ligt namelijk in het centrum van de stad en verbindt beide kanten van de Ibar rivier die de identiteit van de stad in tweeën spleit. Om de vrede te bewaren en een potentiële escalatie te voorkomen wordt de brug nog altijd bewaakt door de politie en de KFOR-vredesmacht.

Nieuwe Brug in Mitrovica

Je kunt de brug alleen te voet oversteken waarbij je langs enkele KFOR voortuigen loopt. Een bijzonder tafereel om te zien, maar verder is het als elke andere brug die je oversteekt.

2. Stadsmuseum Van Mitrovica

De geschiedenis van Mitrovica gaat natuurlijk stukken verder terug dan het Kosovaars-Servische conflict. De moderne stad is tijdens de Ottomaanse bezetting gesticht, maar de regio wordt al sinds de oudheid bewoond.

In het Stadsmuseum van Mitrovica, dat is gevestigd in het gebouw van de muziekschool, kun je wat meer van de geschiedenis ontdekken. Alhoewel het museum niet heel veel voorstelt, kun je er wel een kleine collectie van archeologische vondsten zien, enkele etnografische objecten zoals traditionele kostuums, muziekinstrumenten, porcelein en andere spullen uit een huishouden van vroeger.

Sint Sava Kerk in Mitrovica

3. Sint Sava Kerk

In het oosten van de stad staat de Servisch-Orthodoxe Sint Sava Kerk, het epicentrum van een kleine Servische enclave in Zuid Mitrovica.

De kerk wordt dan ook omringd door een muur met prikkeldraad en beveiligd door de politie, een teken dat men hier toch wel met enige angst in het Albanese deel van de stad leeft. Tijdens de onrust van 2004 werd de kerk dan ook geplunderd en in brand gestoken, dus de angst is wel begrijpelijk.

Sint Sava Kerk in Mitrovica

De bouw van de kerk begon in 1896, maar ging niet zonder slag of stoot, mede door geldgebrek, maar ook doordat er destijds al spanningen waren tussen de Servisch-Orthodoxe en de Albanese gemeenschappen. Het dak werd in 1912 geplaatst, waarop de kerk al in gebruik werd genomen, maar de bouw was pas in 1921 echt af.

Zandmoskee in Mitrovica

4. Zandmoskee

Het overgrote deel van de Albanese bevolking is moslim en in Zuid Mitrovica staan dan ook meerdere moskeeën. De Isa Beg Moskee, onder de lokale bevolking beter bekend als de Zandmoskee (Xhamia e Zallit), is de meest interessante om te bezoeken.

Zandmoskee in Mitrovica
Zandmoskee in Mitrovica

Dit is namelijk de grootste moskee van de stad en één van de grootste van Kosovo. De oude moskee was overigens behoorlijk beschadigd geraakt tijdens de oorlog van 1999 en is daarna met behulp van Turkse financiering weer opnieuw opgebouwd.

Autovrije straat in het centrum van Zuid Mitrovica

5. Slenter Door Het Oude Centrum Van Zuid Mitrovica

Als je de kaart van Mitrovica erbij pakt, dan zie je dat het Albanese deel ten zuiden van de rivier het grootste is. De Albanese bevolking is hier dan ook altijd al in de meerderheid geweest, ook voordat veel Serven Kosovo ontvluchtten naar aanleiding van de NAVO-ingreep in 1999.

De meeste winkels, cafés en restaurants vind je dus ook in Zuid Mitrovica. De belangrijkste autovrije winkelstraat loopt van het Adem Jashari Plein richting de Nieuwe Brug.

Standbeeld van Isa Boletini in Mitrovica

Standbeeld van Isa Boletini

Standbeeld van Adem Jashari in Mitrovica

Standbeeld van Adem Jashari

Langs deze route staan verschillende standbeelden van helden die zich hebben ingezet voor de belangen van de Albanese bevolking, waaronder Isa Boletini, een revolutionair die het opnam tegen de Ottomaanse bezetting en Adem Jashari, de oprichter van het Bevrijdingsleger van Kosovo (UÇK).

Gebouw van het voormalige Hotel Jadran in Mitrovica

Één van de markantste historische gebouwen in het oude centrum van Zuid Mitrovica is die van het voormalige Hotel Jadran. Dit gebouw is in 1928 door de rijke Žarković familie gebouwd en heeft veel weg van het voormalige Hotel Unioni in Pristina uit 1927.

Nadat het hotel sloot is het gebouw voor verschillende andere doeleinden gebruikt waaronder als kantoor, bibliotheek, supermarkt en restaurant.

Prins Lazar Monument in Mitrovica

6. Prins Lazar Monument

Zodra je de Nieuwe Brug oversteekt naar het noorden kom je direct allerlei Servische nationalistische symbolen tegen. Zo staat er op de noordelijke rivieroever pal naast de brug een monument ter nagedachtenis aan de Servische slachtoffers van de Kosovo-oorlog.

Even verderop staat een enorm standbeeld van de Servische Prins Lazar Hrebeljanović (1329-1389). Prins Lazar zorgde voor vereniging van de verschillende gebieden van het Servische Rijk in de strijd tegen het Ottomaanse Rijk en ging voorop in de strijd tijdens de Slag van Kosovo (1389).

Kerk van Sint Demetrius in Mitrovica

7. Kerk Van Sint Demetrius

Een aanrader voor Noord Mitrovica is een bezoek aan de Kerk van Sint Demetrius. Deze kerk ligt op een heuvel in de stad en is via een korte wandeling te bereiken waarna je kunt uitkijken over de stad.

Kerk van Sint Demetrius in Mitrovica

Na de NAVO-ingreep en de opsplitsing van de stad in 1999 zijn veel Servische Kosovaren naar het noorden gevlucht. Hierdoor konden zij de in het zuiden gelegen Sint Sava Kerk niet meer gebruiken en dus ontstond de noodzaak voor een nieuwe orthodoxe kerk in het noorden.

In 2001 werd daarom begonnen met de bouw van de Kerk van Sint Demetrius. In 2005 was de kerk, inclusief de prachtige felgekleurde muurschilderingen af.

Mijnwerkersmonument in Mitrovica

8. Mijnwerkersmonument

Voor een nog beter uitzicht over de stad, kun je nog iets verder wandelen naar de top van de heuvel, die ook wel de Mijnwerkersheuvel wordt genoemd. Hier staat het enorme betonnen Mijnwerkersmonument, dat je misschien wel de markantste Spomenik van Kosovo kunt noemen.

Het monument is een eerbetoon aan de Kosovaarse Serviërs en Albanezen die tijdens de Tweede Wereldoorlog als partizanen zijn gestorven. Het 19-meter-hoge trilithon-vormige monument is in 1973 gebouwd naar het ontwerp van de bekende architect Bogdan Bogdanović die heel wat Joegoslavische spomeniks heeft ontworpen.

Trepča Mijnen in Kosovska Mitrovica

Veel van de partizanen waren mijnwerkers in de nabijgelegen Trepča Mijnen (foto boven) in Noord Mitrovica. Ooit vormden deze mijnen een belangrijke motor van de economie van de stad en veel Serven zijn naar Kosovo verhuisd om in de mijn te werken. Door gebrek aan onderhoud en financiering zijn de mijnen echter al jaren niet meer in gebruik.

Uitzichplatformop de Mijnwerkersheuvel in Kosovska Mitrovica
Uitzicht over Mitrovica vanaf de Mijnwerkersheuvel

Als je onder het Mijnwerkersmonument door loopt kom je bij een uitzichtsplatform van waar je een verbluffend uitzicht hebt over de hele stad en omstreken.

Zvečan Fort in Mitrovica

9. Zvečan Fort

Het aantal bezienswaardigheden in de stad zelf is niet heel groot, maar rondom Mitrovica zijn ook nog een aantal dingen om te doen. Zo kun je bijvoorbeeld het Zvečan Fort bezoeken dat op een voormalige vulkaankrater ligt.

Eventueel kun je met de auto een eind de heuvel oprijden totdat je bij een parkeerplaats komt waar je niet verder kunt. Vanaf daar kun je via een verhard wandelpad in zo’n 20 minuten de klim naar het kasteel maken.

Zvečan Fort in Kosovska Mitrovica

Het Zvečan Fort is in de 11e eeuw gebouwd op de restanten van een eerder bouwwerk uit de klassieke oudheid en het is één van de oudste middeleeuwse kastelen van de Balkan.

Restanten van de Kerk van Sint Joris (Sveti Đorđe) op het Zvechan Fort in Mitrovica
Uitzicht vanaf het Zvečan Fort in Kosovska Mitrovica

Inmiddels bestaat het kasteel nog louter uit ruïnes met daarop een enorme Servische vlag en je kunt er de restanten zien van de Kerk van Sint Joris (Sveti Đorđe). Maar het spectaculaire uitzicht maakt het wel de mooite om hier een kijkje te nemen.

Skolica Klooster in Zvečan (Mitrovica)

10. Sokolica Klooster

Nog iets verder naar het noorden kun je in het bergdorpje Boletin het Sokolica Klooster bezoeken. Dit Servisch-Orthodoxe klooster dateert uit de 14e eeuw en is gesticht door Musa, de zwager van Prins Lazar.

Het klooster wordt omringd door bossen en vormt een oase van rust met een prachtig uitzicht op een vallei. De omliggende bossen waren de habitat van valken (soko is Servisch voor valk), vandaar de naam Sokolica Klooster.

De kerk van het klooster is overigens bijzonder klein met afmetingen van 12 bij 4,5 meter. Oorspronkelijk was de kerk zelfs nog kleiner, want de narthex is pas in de 19e eeuw toegevoegd.

Isa Boletini Herdenkingsmuseum in Zvečan (Mitrovica)

11. Isa Boletini Herdenkingsmuseum

Pal naast het klooster kun je ook het Isa Boletini Herdenkingsmuseum bezoeken. Dit museum is gevestigd in het Beletin Torencomplex, de gefortificeerde residentie van de Boletini familie. Isa Beletini (1864-1916) was lid van de Albanese nationalistische Liga van Prizren en een revolutionair die streed voor de onafhankelijkheid van Albanië tot hij in 1916 tijdens een schietgevecht in Podgorica om het leven kwam.

Sint Pieter's Basiliek in Stan Tërg (Mitrovica)

12. Sint Pieter’s Basiliek

Als je tijd over hebt kun je eventueel nog een ritje maken naar het dorpje Stari Trg om de restanten van de Sint Pieter’s Basiliek te bezoeken. Helaas is er niet veel meer van deze Rooms Katholieke kerk over, maar het culturele monument heeft wel een belangrijke historische waarde.

De Sint Pieter’s Basiliek is in de 13e eeuw door Saksische mijnwerkers en handelaren gebouwd voor de katholieke gemeenschap in het toenmalige Servische Koninkrijk.

Sint Pieter's Basiliek in Stan Tërg (Mitrovica)

13. Vushtrri

Een andere tip is om een bezoekje te brengen aan Vushtrri, dat slechts 12 kilometer ten zuiden van Mitrovica ligt. In dit kleine stadje kun je onder andere een oude stenen brug en de restanten van een kasteel bezoeken. Ideaal dus voor een tussenstop als je van Mitrovica naar Pristina of andersom reist.

26 Dingen Om Te Doen In Pristina

26 Dingen Om Te Doen In Pristina

Pristina is niet per se de mooiste, maar wel de grootste en bruisendste stad van Kosovo en er is dan ook heel wat te doen in deze hoofdstad.