Jajce: De Middeleeuwse Stad Aan Een Waterval

Bosnië en Herzegovina, Stadsgidsen

Jajce is een stad in Bosnië en Herzegovina die is gelegen op het kruispunt van de rivieren Pliva en Vrbas en is vooral bekend vanwege de spectaculaire waterval op het punt waar deze rivieren samenkomen. Jajce is echter ook een middeleeuwse stad met een rijke historie waardoor het zeker een bezoek waard is. Wat veel mensen niet weten is dat Jajce ooit de hoofdstad was van het Koninkrijk Bosnië en dat de Republiek Joegoslavië hier officiëel is opgericht.

Jajce ligt in het hart van Bosnië en Herzegovina, op zo’n 150 kilometer van de hoofdstad Sarajevo en op zo’n 70 kilometer van Banja Luka, de tweede stad van het land. Je gaat vanuit Nederland of België dus niet op stedentrip naar Jajce, maar tijdens een rondreis door Bosnië is de stad goed te bereiken met directe busverbindingen en zou je hier zeker een volle dag kunnen verblijven. Een auto huren is eigenlijk nog een beter idee, want de natuur rondom Jajce en in de rest van het land is ook fantastisch en helaas gaat het openbaar vervoer je niet overal kunnen brengen.

Jajce heeft diverse bezienswaardgheden, maar rondom de stad is ook het een en ander te zien. Wat je zoal allemaal kunt doen lees je hieronder.

Pliva Watervallen in Jajce

1. Pliva Watervallen

Om de Pliva Watervallen van Jajce kun je niet heen want als je vanuit het zuiden aan komt rijden is dit het eerste wat je ziet. De watervallen liggen precies op het punt waar het water van de rivier de Pliva in de Vrbas stroomt. De locatie maakt het geheel tot een prachtig plaatje, want de watervallen liggen letterlijk aan de voet van de oude stad.

Er is een officieel uitzichtplatform waar je dichtbij de watervallen kunt komen om bijvoorbeeld selfies te maken. Er is echter nog een betere plek waar je het totale plaatje van de watervallen met de stad en het kasteel kunt aanschouwen. Hiervoor moet je de Vrbas oversteken naar de doorgaande weg genaamd Vrbaska (M16) / E661). Een klein bospaadje leidt naar het platform van de zipline over de rivier. Vanaf daar heb je het prachtige uitzicht zoals op de foto bovenaan dit artikel.

De waterval heeft een hoogte van 22 meter en als je goed kijkt zie je dat er bovenaan ook een duikplank staat. Voor de echte daredevils wordt hier namelijk ieder jaar in Augustus een springwedstrijd gehouden.

Mariakerk in Jajce

2. Sint Mariakerk

Als je in de oude stad richting het kasteel van Jajce loopt kom je eerst langs de Sint Mariakerk (Crkva svete Marije). De oude kerk is nu niet meer dan een ruïne, maar de muren en de prachtige kloktoren staan nog altijd overeind. De kerk zou in de 12e eeuw in een Romaanse stijl gebouwd zijn en bij een restauratie in de 15e eeuw een meer Gotisch uiterlijk gekregen hebben. De kloktoren is in 1459 toegevoegd en vernoemd naar de evangelist Lucas. In de kerk vond ook de kroning plaats van Stjepan Tomašević, de laatste koning van Bosnië. Tijdens de Ottomaanse bezetting werd de Mariakerk omgedoopt tot de Moskee van Sultan Suleiman. Sinds de kerk zwaar beschadigd raakte tijdens branden in 1658 en 1832 is deze niet meer in gebruik geweest.

Catacomben van Jajce

3. Catacomben Van Jajce

Tegenover de Mariakerk vind je de ingang van de Catacomben van Jajce, met een ondergrondse kapel en een crypte. De catacomben zijn rond 1400 aangelegd in opdracht van de Ban (Hertog) en stichter van Jajce, Hrvoje Vukčić Hrvatinić. Na zijn dood in 1416 is Hrvatinić hier begraven. Bij de ingang kun je een kaartje kopen om de catacomben te bezoeken.

Fort van Jajce

4. Fort Van Jajce

De muren van het Fort van Jajce steken uit boven de stad die op een pyramide-vormige heuvel is gebouwd. Het kasteel is in de 14e eeuw gebouwd door Hrvoje Vukčić Hrvatinić en met het stichten van de stad ontwikkelde de fortificatie zich langzaam tot een citadel. De koninklijke familie van Bosnië verhuisde later ook naar de gefortificeerde stad die zo de hoofdstad van het Koninkrijk Bosnië werd. Nadat de stad in Ottomaanse handen viel werd de laatste koning van Bosnië, Stjepan Tomašević, hier geëxecuteerd.

In de loop der tijd groeide de stad Jajce en werden de fortificaties van de stad uitgebreid met meerdere toegangspoorten, bastions en uitkijktorens en werden ook de omliggende nederzettingen gefortificeerd. In totaal beslaat de ommuurde stad een oppervlakte van zo’n 11,2 vierkante kilometer en hebben de stadsmuren een totale lengte van zo’n 1.300 meter. Vanaf het fort heb je overigens een ongelofelijk mooi uitzicht over de stad en de prachtige bergachtige omgeving van Jajce.

5. Mithraeum

Het Mithraeum, ook wel de Tempel van Mithra genoemd, is het oudste monument van Jajce en dateert uit de 3e of 4e eeuw. De tempel is gebouwd ter ere van de onzichtbare Perzische zonnegod Mithra, een gebruik dat zich vanuit het Midden-Oosten verspreidde over het Romeinse Rijk. Het monument in Jajce is één van de best bewaarde Tempels van Mithra in Europa.

Etnografisch Muzeum Jajce

6. Etnografisch Museum Jajce

Als je meer wilt weten over de geschiedenis en het vroegere leven in Jajce dan kun je het beste een bezoek brengen aan het Etnografisch Museum Jajce, dat zich bevindt in een historisch schoolgebouw. In het relatief kleine museum zijn enkele ruimtes ingericht zoals een typische huis uit de 19e eeuw eruit zag. Ook zijn er verschillende historische vondsten uit de regio tentoongesteld en vind je objecten met betrekking tot historische ambachten zoals weven en borduren. Ook kun je hier enkele souvenirs kopen.

Sinan-Bey Moskee in Jajce

7. Sinan-Bey Moskee

Vlak naast de kasteelmuren staat de historische Sinan-Bey Moskee, ook wel Okić Moskee genoemd. Deze moskee met een houten minaret dateert uit de 17e eeuw. De moskee is echter volledig opnieuw opgebouwd nadat deze was gesloopt tijdens de Bosnië-oorlog en de etnische zuivering van de jaren ’90. Naast de moskee zie je nog enkele restanten van de originele moskee.

Esma Sultana Moskee in Jajce

8. Esma Sultana Moskee

In het centrum van de oude stad staat de Esma Sultana Moskee, die is vernoemd naar de vrouw van één van de Bosnische gouverneurs uit de 18e eeuw. Tijdens de Bosnische oorlog van de jaren ’90 werd ook deze moskee overigens totaal verwoest en na de wederopbouw werd de moskee in 2010 weer in gebruik genomen.

Monument van de Bosnische oorlog in Jajce

9. Monument Ter Nagedachtenis Aan de Slachtoffers Van De Bosnië-Oorlog

Om de verschrikkelijke oorlog nooit te vergeten is naast de moskee een monument ingericht ter nagedachtenis aan de helden en andere slachtoffers uit de regio die zijn gesneuveld tijdens de oorlog en de daarbij gehouden etnische zuivering. Aan de vele namen van slachtoffers die zijn gegraveerd op het monument kun je wel bedenken hoeveel impact de oorlog moet hebben gehad op de samenleving van deze stad.

Hadadan Moskee in Jajce

10. Hadadan Moskee

Ook de Hadadan Moskee dateert oorspronkelijk uit de Ottomaanse tijd en overleefde de oorlog niet, waarna deze tussen 2008 en 2012 weer heropgebouwd is.

11. Franciscaanse Klooster En Museum

Aan de oever van de rivier de Vrbas staat het 19e eeuwse Fransiscaanse Klooster van Jajce dat ook een bezoek waard is. Het klooster is namelijk ook een klein museum met daarin de restanten van de laatste koning van Bosnië, Stjepan Tomašević, en enkele historische religieuze relikwieën.

12. Museum Of The 2nd AVNOJ Session

Vlakbij de waterval, aan de overkant van de rivier, staat het Museum of the 2nd AVNOJ Session. AVNOJ staat voor de Antifascistische Raad voor de Nationale Bevrijding van Joegoslavië, een politiek overleg- en bestuursorgaan dat tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de eerste zitting van 1942 in Bihać is opgericht. Tijdens de 2e bijeenkomst van de AVNOJ, die op 29 en 30 november 1943 plaatsvond in Jajce, werd besloten tot de oprichting van de socialistische republiek Joegoslavië. Het nieuwe, zelfbenoemde bestuur schafte hiermee het koningshuis dus af en na de erkenning door de westerse geallieerden was de weg vrij voor het nieuwe federale landsbestuur.

De oprichter van de AVNOJ was Josip Broz Tito, de leider van de partizanen en de latere president van Joegoslavië. Tito zou zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Catacomben van Jajce hebben schuilgehouden en daar de belangrijke AVNOJ documenten hebben ondertekend.

Het AVNOJ museum stelt niet heel veel voor, maar je kunt hier wel de historische raadszaal bezoeken en meer te weten komen over één van de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis van Joegoslavië.

Ibrahim-Begova Moskee in Jajce

13. Ibrahim-Begova Moskee

Vlakbij het museum staat de Ibrahm-Begova Moskee, één van de belangrijkste moskeeën van Jajce. Het gebedshuis is gebouwd tijdens de 16e eeuwse Ottomaanse overheersing en is vernoemd naar de Ottomaanse edelman Ibrahim Bey die hem liet bouwen.

Plivsko Meer bij Jajce

14. Pliva Meer

Niet alleen de stad, maar ook de omgeving van Jajce is prachtig en zo vind je bijvoorbeeld enkele kilometers stroomopwaards op de Pliva Rivier het Pliva Meer (Plivsko Jezero). Eigenlijk bestaat dit meer uit twee delen, het grote (veliko) en het kleine (malo) Pliva Meer, dat samen een prachtig recreatiegebied vormen in de Pliva Vallei. Je kunt hier een boottocht maken, waterfietsen en kayaks huren, wandelen en natuurlijk zwemmen. Langs de waterkant zijn ook terrassen waar je wat kunt eten en drinken.

Waterval bij het Kleine Pliva Meer in Jajce

Het grote Pliva Meer heeft een lengte van 3,3 kilometer en een maximale breedte van één kilometer en heeft een diepte van 36 meter. Het kleine Pliva Meer is ongeveer één kilometer lang en maximaal 430 meter breed, maar heeft wel eenzelfde diepte van 36 meter. Bij het kleine Pliva Meer is ook een waterval waar je via een houten brug overheen kunt lopen zoals je op de foto hierboven kunt zien.

Plivsko Watermolens bij Jajce

15. Pliva Watermolens

Tussen de twee Pliva Meren in staan de Pliva Watermolens (Mlinčići) die je zeker ook even moet bekijken als je hier bent. In totaal staan er 20 kleine houten watermolens die hun oorsprong kennen in de middeleeuwen. In die tijd werd de kracht van het stromende water gebruikt om graan te malen. Tegenwoordig zijn de watermolens niet meer in gebruik, maar ze hebben recent wel een renovatie ondergaan en vormen nu een populaire toeristische attractie. Via houten bruggetjes en vlonders kun je over het water langs alle watermolens wandelen om ze één voor één te bekijken.

16. Balkana Meer

Iets verderop, zo’n 25 kilometer buiten Jajce, ligt het Balkana Meer wat ook een prachtige bestemming is voor een dagje uit. Het kunstmatige meer is geschikt om te zwemmen en ligt in een mooie bosrijke omgeving. Je kunt helemaal om het meer heen wandelen en dan kom je ook langs de Skakavac Waterval. Er is ook een hotel met een restaurant, maar je kunt natuurlijk ook je eigen lunch meenemen en romantisch gaan picknicken met het prachtige uitzicht.